Geschrokken maar niet verslagen
Het was geen opwekkend nieuws deze week. In nieuw onderzoek onder scholieren (HBSC Nederland 2026) werd helaas opnieuw bevestigd dat de acceptatie van homoseksualiteit onder jongeren tussen 2021 en 2025 sterk is afgenomen. Zo is in 4 jaar tijd onder jongens in het voortgezet onderwijs, het percentage met een positieve houding tegenover homoseksualiteit gedaald van 40 naar 22 procent. Ook onder meisjes was een forse daling te zien.
Een verontrustend signaal. We hebben meteen contact gezocht met wethouder Diversiteit en Inclusie Erdoğan Şahin. Deze - ook geschrokken- heeft meteen afstemming gezocht met de wethouder van onderwijs. Want het onderzoek - en dat is een lichtpuntje- laat zien, dat op scholen waar voorlichting gegeven wordt over pesten en discriminatie, minder gepest wordt. Wij verwachten dan ook dat bij meer voorlichting over lhbtiqa+ ook de daling in acceptatie zal worden omgekeerd.
Maar niet alleen het onderwijs is aan zet. Ook opvoeders en jongerenwerk moeten een bijdrage leveren. En op landelijk niveau zal er actie nodig zijn om de enorm negatieve invloed van de sociale media terug te dringen.
Wethouder Erdoğan Şahin heeft in het vragenuur afgelopen donderdag 24 september op vragen van raadslid Merel Kingma (D66) aangegeven onverminderd door te gaan met het Zaanse Regenboogbeleid, waarin de gemeente de ZRB en andere partners ondersteunen. Ook zei hij toe dat op Paarse Vrijdag een wethouder aanwezig is op een school om lhbtiqa+ - leerlingen een hart onder de riem te steken.
Er is ook goed nieuws: de regering stelt opnieuw geld beschikbaar voor de Regenbooggemeenten, zodat er de komende jaren geld voor Zaanstad beschikbaar blijft.
Wil je meer weten. Lees dan onze brief aan de gemeente https://zaanstad.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Document/3dd7a77d-4ef0-4e5a-b7c7-c93b01f9380e?documentId=e6ceb3a5-e497-48dd-9bd1-6e775b7deb5d
Wil je meer over het onderzoek weten https://hbscnederland.nl/rapport2025/
Tot slot. We gaan ons niet verstoppen, we zijn en blijven zichtbaar. Daar hebben we recht op.
De politieke werkgroep.
Hieronder de tekst van de brief plus de aanbevelingen.
Aan Gemeenteraad van de Gemeente Zaanstad
Stadhuisplein 100
1506 MZ Zaandam
Alarmerend – Acceptatie Homoseksualiteit terug naar niveau 15 jaar geleden. Directe en integrale actie in Zaanstad vereist.
Zaanstad, 24 september 2026
Geachte raadsleden,
Stichting De Zaanse Regenboog vindt de conclusie en uitkomst uit recent onderzoek door HBSC Nederland onder jeugdigen (basisschool- en middelbare scholieren) zéér zorgelijk[1]. Dat het achteruit ging met de acceptatie is iets wat we al langer weten en ervaren, ook in Zaanstad. Dat het met zulke grote stappen gaat verontrust ons.
Is deze trend te keren?
Ja, maar dan zullen de politiek, gemeenten, scholen, maatschappelijke - en levensbeschouwelijke organisaties in actie moeten komen en stelling durven te nemen. Het opvoeddomein en onderwijs zijn daarin van essentieel belang. Structurele veiligheid in de klas is noodzakelijk waardoor ook de moeilijkere onderwerpen bespreekbaar zijn. Dat dit lastig is in deze polariserende tijd staat buiten kijf. Met alleen een Paarse Vrijdag die steeds meer onder druk staat komen we er niet. De keuze het ‘er dan maar niet over te hebben’ is geen optie en doet alle jongeren te kort. Taboes brengt niemand verder. Net als docenten en jeugdwerkers hebben ook opvoeders, ouders, en niet in de laatste plaats jongeren zelf, recht op support als het gaat om pesten, uitsluiting en discriminatie.
Een lichtpuntje uit het onderzoek is dat er op scholen waar actief iets wordt gedaan tegen homohaat of discriminatie, er minder gepest wordt en dat daar zowel hetero- en homoseksuele jongeren baat bij hebben.
Actie
Hoe zorgelijk de uitkomst van het onderzoek ook is, er is iets aan te doen. Wat en door wie er wat moet gebeuren wordt duidelijk uit de aanbevelingen uit het betreffende onderzoek[2], en andere bronnen, deze hebben we achter de brief toegevoegd. Deze aanbevelingen sluiten aan bij wat Stichting De Zaanse Regenboog al in 2024 in haar nota aan de raad schreef. Meer dan ooit is het noodzakelijk dat dit nu daadwerkelijk wordt omgezet in integrale, concrete en directe actielijnen om niet over vijf jaar een verdere halvering van de acceptatie te krijgen.
Oproep
De Zaanse Regenboog zal zich waar mogelijk blijven inspannen om op te komen voor de belangen van lhbtqia+-ers. Zeker ook voor de jongeren die het meest geraakt worden door deze negatieve ontwikkelingen. Dat kunnen we en willen we niet alleen. Het vergt solidariteit, samenwerking en vereende krachten willen we onze open en inclusieve democratische samenleving niet verliezen.
We roepen u op om hiervoor de handen ineen te slaan en het tij te keren door naast en om jongeren te gaan staan.
We hebben inmiddels contact gehad met de wethouder Diversiteit en Inclusie Erdoğan Şahin. De uitkomsten vindt ook hij verontrustend. Hij heeft hierover ook contact gehad met de wethouder Marianne Doeves de Boer van Onderwijs, die de zorgen deelt. Als coördinerend wethouder op het thema inclusie en diversiteit wil de wethouder Sahin aan de slag met het uitzetten van interventies die bijdragen aan de acceptatie van de lhbtiqa+-gemeenschap.
Met vriendelijke groet,
Stichting De Zaanse Regenboog
Namens bestuur Stichting De Zaanse Regenboog, Oscar Bodelier, voorzitter.
Namens de politieke werkgroep van De Zaanse Regenboog, Bart Rijke en Vivonne van Geuns.
Bijlage - Concrete actielijnen en aanbevelingen vanuit verschillende bronnen gericht op jeugd
1. Structurele veiligheid in het Zaanse onderwijs
• Professionalisering in de klas: Rust docenten en schoolleiders uit met trainingen om effectief in te grijpen bij uitsluiting en om moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken.
• Brede burgerschapslessen: Verweef de acceptatie van álle lhbtqia+-identiteiten structureel binnen het onderwijs over mensenrechten en democratische waarden.
• Ondersteuning op school: Faciliteer en subsidieer initiatieven zoals Gender & Sexuality Alliances (GSA's) om de sociale veiligheid van binnenuit te versterken.
2. Weerbaarheid in de digitale leefwereld van jongeren
• Online jeugdwerk: Zet getrainde digitale jongerenwerkers in op populaire platformen (zoals TikTok en Discord) om haatdragend gedrag en giftige, hypermasculiene retoriek (de 'manosfeer') te signaleren en te counteren.
• Algoritme- en mediawijsheid: Organiseer via scholen en Zaanse bibliotheken workshops die jongeren bewust maken van online filterbubbels en radicalisering.
3. Intersectionele samenwerking en verbinding
• Eilandjespolitiek doorbreken: Koppel gemeentelijke afdelingen en subsidies aan projecten waarin lhbtqia+-organisaties, jongerenwerk en sportclubs de handen ineenslaan om groepen niet tegen elkaar uit te spelen.
• Laagdrempelige opvang: Zorg voor inclusieve, veilige inlooppunten waar elke kwetsbare jongere terechtkan, ongeacht geaardheid of culturele achtergrond en werk aan de onderlinge verbondenheid tussen jongeren (groepsdynamisch werken) om uitsluiting tegen te gaan.
4. Support voor het Zaanse opvoeddomein en de wijk
• Ondersteuning voor ouders: Bied gerichte bijeenkomsten aan om ouders te ondersteunen om hun pedagogische rol te vervullen rondom diversiteit en groepsdruk.
• Normstelling in de wijk: Zorg dat gemeentelijke uitingen respect en diversiteit als de brede, gedeelde norm uitdragen in elke Zaanse wijk en wees als B&W hierin de ambassadeurs en voorbeelden.
[1] Een andere zorgwekkende ontwikkeling betreft de sterke afname in het percentage jongeren dat een positieve houding ten aanzien van homoseksualiteit. Zo is onder jongens in het voortgezet onderwijs, die over het algemeen minder positief staan tegenover homoseksualiteit dan meisjes, het percentage met een positieve houding tussen 2021 en 2025 bijna gehalveerd. Onder meisjes in het voortgezet onderwijs nam dit percentage in deze periode af van 78 naar 51 procent. Bovendien geven jongeren in het voortgezet onderwijs in 2025 veel minder vaak aan dat homoseksuele of lesbische leerlingen op school open kunnen zijn over hun seksuele oriëntatie dan in 2021, wat erop wijst dat het sociale klimaat voor deze leerlingen minder inclusief en veilig is geworden.
[2] https://hbscnederland.nl/rapport2025/
